Pochodzenie puchliny brzusznej trudno tłumaczyć sobie wyłącznie czynnikami zastoinowemi: przypuszczać raczej należy, że dc zastoiny przyłączyła się marskość zanikowa. Niekiedy musimy myśleć o uogólnio-nem schorzeniu błon surowiczych    (polyser osi ti s).    Do tej kategor/i zaliczyć musimy opisaną przez Picka. marskość rzeko­mą w schorzeniach osierdzia  (Pseudocśrrhosi*

p e r i c a r d i t i c a). Schorzenie błon surowiczych osierdzia a otoczki wątrobowej stanowią prawdopodobnie objawy równorzędne — do nich przyłącza się niekiedy otrzewna, której schorzenie prowadzi do powsta­wania puchliny. W tej postaci znajdujemy małą, twardą wątrobę o zmie­nionych jakby spłaszczonych kształtach    (Z u ok e r g u s s 1 e b e r).

Leczenie wątroby zastoinowej sprowadza się do zwalczania niedomogi sercowej.